بزرگ و كوچك را مى دانستند كه با قانون غذا و آب معمولى انسان‌ها و حيوآن‌ها منافات دارد . من شنيده ام هم اكنون بيماران صعب العلاج پول دار را منجمد مى كنند تا بعد از ساليان زياد طب ترقّى كند و آنان به حيات سالم خود بر گردند . حضور عينى يا كتبى و سرنوشت عقل عملى « يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً الكهف : 49 ( مجرمين ) مى گويند واى بر ما اين چه كتابى است كه همه اعمال بزرگ و كوچك را شماريده و ( مجرمين ) مى يابند عملهاى خود را حاضر و پروردگار تو به أحدى ستم نمىكند . از اين آيه دو مطلب به دست مىآيد : 1 - كه حضور اعمال حضور كتبى است نه حضور عينى كه حكم عقل عملى ( حسن و قبح ) هر چند در دنيا زاييده نياز بشرى در سر و سامان دادن اجتماع آنان بوده ، ولى خداوند همان‌گونه كه آن را در زندگانى دنيايى انسان‌ها پذيرفته در زندگانى آخرت نيز امضاء فرموده است و لذا مى فرمايد : « وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً » و جمعى از فلاسفه كه منكر اين مطلب هستند بايد ظلم را به معناى فلسفى خود تأويل ببرند ، چنانچه بعضى از مفسّرين مطلب اوّل را بر خلاف سياق و سباق آيه به تجسم العمل بدون جهت تأويل برده‌اند هردو تأويل باطل است . و يا قدر متيقن حضور كتبى ست . سه مطلب در مورد داستان موسى و عالم 1 - اين عالمى كه حضرت موسى ( ع ) را از كارهاى سه گانه خود متعجّب ساخت به نام خضر شهرت پيدا كرده است « 1 » سه كار عجيبى را انجام و موسى را كلافه كرد و در اينجا سه

--> ( 1 ) - در يك حديثى كه سند آن على الظاهر به نظر من - به خلاف نظر نجاشى - معتبر است ، امام رضا ( ع ) مىگويد پس از وفات پيامبر ( ص ) كسى به در منزل آمد و اهل بيت ( ع ) را تعزيت گفت و اهل خانه صدا و كلام او را مى شنيدند و